Kısaca
- Antalya’da düzenlenen çalıştayın sonuçları COP31’de uluslararası kamuoyuyla paylaşıldı.
- 14 maddelik eylem çerçevesi ve İklim ve Spor Bildirgesi taslağı, sporcu sağlığını korumayı hedefliyor.
- Önerilerin sahada uygulanması için Antalya’da bir spor organizasyonunda pilot uygulama planlanıyor.
Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği’nin Antalya’da düzenlediği çalıştayın sonuçları COP31’de paylaşıldı. Çalıştayda sporcu sağlığını korumak için 14 maddelik bir eylem çerçevesi ve İklim ve Spor Bildirgesi taslağı ortaya kondu.
Sporcuların sınırlarını artık yalnızca rakipleri ve fiziksel kapasiteleri belirlemiyor. Pistin sıcaklığı, havanın kalitesi, yarışılan suyun koşulları ve öngörülemez hava olayları da performansı ve sağlığı etkiliyor. Bu nedenle antrenman programları, müsabaka takvimleri ve yarışma kuralları yeniden düşünülmeye başlandı.
Çalıştay, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Türkiye Milli Olimpiyat Komitesinin destekleriyle 31 Ekim–1 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirildi. Bilim insanları, sporcular, antrenörler ve kamu temsilcilerinin katıldığı iki günlük programda iklim risklerine karşı güvenli ve sürdürülebilir bir spor ekosisteminin nasıl kurulabileceği değerlendirildi.
COP31 kapsamında iki panelde de bu öneriler ele alındı. 13 Kasım’da Green Zone Sağlık Bakanlığı Pavilyonu’nda "Değişen Dünyada Güçlü Kalmak: Bilim, Spor ve Gençliğin Dönüştürücü Gücü" paneli, 14 Kasım’da Blue Zone Spor Bakanlığı Pavilyonu’nda ise milli sporcu Mete Gazoz’un katılımıyla "Bitiş Çizgisinin Ötesinde" paneli düzenlendi.
Gloria Sports Arena CEO’su ve Özaltın Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Elif Özdemir Şankaya, "Turizmin ve sporun geleceğini, faaliyet gösterdiğimiz coğrafyanın doğal değerlerinden ve insan sağlığından ayrı düşünemeyiz." dedi. Şankaya, sporcuların güvenle antrenman yapabileceği koşulların sürdürülebilirliğinin de aynı derecede önemli olduğunu belirtti.
Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Kocabıyık ise "Çünkü iklim değişirken sporun kuralları da değişmek zorunda." ifadesini kullandı. Kocabıyık, Antalya’da iklim risklerinin anlık izlendiği bir pilot model geliştirmek istediklerini söyledi.
Bilimsel oturumlarda Prof. Dr. Levent Kurnaz iklim değişikliğinin spor kuralları ve coğrafyası üzerindeki etkilerini, Prof. Dr. Haydar A. Demirel sporcu bedeninin yükselen sıcaklıklara fizyolojik yanıtlarını ele aldı. Dr. Burçin İkiz değişen koşulların elit sporcuların ruh sağlığına ve performansına etkilerini, Doç. Dr. Tuba Melekoğlu ise uluslararası organizasyonlardaki deneyimleri ve alınabilecek önlemleri değerlendirdi.
Sunumlarda aktarılan araştırmalara göre, belirli deney koşullarında sıcak ortamda maksimum oksijen kullanma kapasitesi (VO₂max) ortalama yüzde 11 azalabiliyor. Sıcaklık yalnızca kas gücünü ve dayanıklılığı değil, dikkat, karar verme, uyku kalitesi ve zihinsel performansı da etkileyebiliyor.
2019 Doha Dünya Atletizm Şampiyonası’nda gece yarısı başlayan kadınlar maratonunda 68 sporcudan 28’i bitiş çizgisine ulaşamadı. Dünyanın önde gelen tenis turnuvaları aşırı sıcaklara karşı mola ve erteleme kurallarını yeniden düzenledi. Kış sporları azalan kar örtüsüyle, açık su sporları ise yükselen su sıcaklıkları ve değişen su kalitesiyle karşı karşıya.
Çalıştaya olimpik okçular Mete Gazoz ve Elif Berra Gökkır, olimpik atlet Meryem Bekmez, modern pentatlet İlke Özyüksel Mihreoğlu, yelkenciler Beste Kaynakçı ve Derin Atakan, açık su yüzücüsü Aysu Türkoğlu, tenisçi İlay Yörük, bisikletçi Kaan Soylu Özkalbim ve yürüyüş atleti Salih Korkmaz katıldı. Sporcular uluslararası müsabakalardaki sıcaklık ve yarış güvenliği deneyimlerini paylaştı.
Beş çalışma masasında (Sporcu Sağlığı, Performans, Spor Organizasyonları, Spor ve Çevre, Politika, Yönetişim ve Gelecek) bu deneyimler bilimsel bulgularla birlikte değerlendirildi. Tartışmanın merkezinde şu soru vardı: Hava koşulları tehlikeli hale geldiğinde bir müsabakayı durdurma kararını kim, hangi bilimsel veriye dayanarak verecek?
Çalıştayın temel sonucu, sporcu güvenliği için bireysel hazırlığın yanında ölçüme dayalı koruma standartlarına ve sorumlulukların açıkça tanımlandığı karar mekanizmalarına ihtiyaç olduğu oldu.
Çalıştay sonuçlarından hazırlanan 14 maddelik eylem çerçevesi ve "Sağlıklı Sporcular, Güvenli Spor, Sürdürülebilir Gelecek" başlıklı İklim ve Spor Bildirgesi taslağı COP31’de paylaşıldı. Taslak; sporcu sağlığının önceliklendirilmesini, iklim risklerinin karar süreçlerine dahil edilmesini ve sporun karbon ayak izini azaltmayı amaçlıyor.
Öneriler arasında, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı koordinasyonunda federasyonlar, ilgili kamu kurumları, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve bilim insanlarının katılımıyla bir İklim ve Spor Çalışma Grubu kurulması yer alıyor. Antalya’da seçilecek bir spor organizasyonunda, sporcuların önceden bilgilendirildiği ve meteorolojik koşulların anlık izlendiği bir pilot uygulama hedefleniyor.
Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği, modelin hazırlanmasına ve bilimsel değerlendirmeye katkı sunmaya hazır olduklarını bildirdi. Pilot uygulamanın kapsamı ve takvimi ilgili kurumlarla yapılacak görüşmelerle belirlenecek.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı